Thị trường tài chính luôn ẩn chứa những biến động khó lường, và lịch sử đã chứng kiến không ít những giai đoạn khủng hoảng sâu sắc. Một trong những sự kiện gây chấn động nhất chính là cuộc Đại suy thoái năm 1929, mà đỉnh điểm là sự kiện “Ngày thứ Ba Đen tối”. Hãy cùng khám phá diễn biến và những bài học quý giá từ cột mốc lịch sử này, đồng thời tìm hiểu thêm các kiến thức tài chính bổ ích tại <a href="chuyentaichinh.com“>chuyentaichinh.com.
Thị trường tài chính toàn cầu luôn ẩn chứa những biến động khó lường, và lịch sử đã ghi nhận nhiều giai đoạn khủng hoảng sâu sắc. Một trong những sự kiện chấn động nhất là cuộc Đại suy thoái năm 1929, với đỉnh điểm là “Ngày thứ Ba Đen tối” (Black Tuesday). Vậy, Ngày thứ Ba Đen tối thực sự là gì, và sự kiện này đã tác động như thế nào đến nền kinh tế thế giới? Hãy cùng khám phá những diễn biến và bài học từ cột mốc lịch sử này.
Ngày thứ Ba đen tối – Đỉnh điểm của cuộc Đại suy thoái 1929
Ngày thứ Ba Đen tối là gì?
Ngày thứ Ba Đen tối, diễn ra vào 29/10/1929, đánh dấu một trong những vụ sụp đổ thị trường chứng khoán nghiêm trọng nhất trong lịch sử nước Mỹ thế kỷ 20. Trong ngày định mệnh này, chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones (DJIA) đã chứng kiến mức giảm kỷ lục 12%, gây ra sự hoảng loạn tột độ trên Phố Wall.
Hàng triệu nhà đầu tư đã đổ xô bán tháo cổ phiếu, dẫn đến khối lượng giao dịch lên tới hơn 16 triệu cổ phiếu – một con số chưa từng có vào thời điểm đó. Sự kiện này không chỉ là một cú sốc lớn mà còn được xem là đỉnh điểm, đồng thời là chất xúc tác mạnh mẽ đẩy nền kinh tế Mỹ và toàn cầu vào cuộc Đại suy thoái kéo dài cho đến khi Chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ.
Bối cảnh và nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng
Giai đoạn “Roaring Twenties” và sự hình thành bong bóng đầu cơ
Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, nền kinh tế Mỹ bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ, được biết đến với tên gọi “Thời đại Hoàng kim” hay “Roaring Twenties”. Sự phát triển vượt bậc của các ngành công nghiệp đã tạo ra một làn sóng lạc quan mạnh mẽ trên thị trường chứng khoán. Kỳ vọng về lợi nhuận khổng lồ đã thúc đẩy giá cổ phiếu tăng vọt không ngừng. Trong giai đoạn từ năm 1921 đến 1929, chỉ số Dow Jones Industrial Average đã tăng hơn sáu lần, từ 63 điểm lên đến 381 điểm.
Sự hưng phấn này đã tạo ra hiệu ứng “Hội chứng sợ bỏ lỡ” (FOMO), khiến các nhà đầu tư liên tục đổ tiền vào thị trường, thậm chí chấp nhận vay nợ để mua cổ phiếu. Nhiều người sử dụng hình thức giao dịch ký quỹ (margin trading), chỉ cần trả trước một phần nhỏ (khoảng 10% – 20%) giá trị cổ phiếu. Tuy nhiên, hình thức này tiềm ẩn rủi ro rất lớn: nếu giá cổ phiếu giảm, nhà đầu tư có thể mất toàn bộ số tiền đã ký quỹ và phải đối mặt với khoản nợ khổng lồ.
Tình trạng đầu cơ diễn ra tràn lan, đẩy giá cổ phiếu lên mức phi thực tế, vượt xa giá trị nội tại của doanh nghiệp và tốc độ phát triển thực sự của nền kinh tế. Một bong bóng kinh tế khổng lồ đã hình thành, đặt nền móng cho sự sụp đổ không thể tránh khỏi vào Ngày thứ Ba Đen tối.
Hiện tượng đầu cơ dẫn đến Ngày thứ Ba đen tối
Bên cạnh đó, phương thức hoạt động của thị trường chứng khoán vào những năm 1920 còn rất thô sơ. Nhà đầu tư chỉ có thể theo dõi giá cổ phiếu được in ra và niêm yết thủ công, thường có độ trễ vài giờ đồng hồ. Điều này có nghĩa là khi giá cổ phiếu bắt đầu giảm, sự hoảng loạn nhanh chóng lan rộng vì không ai có thể nắm bắt được tình hình thực tế một cách kịp thời và chính xác.
Những dấu hiệu cảnh báo và sự suy yếu kinh tế
Mặc dù thị trường chứng khoán đang ở đỉnh cao, những dấu hiệu suy yếu kinh tế bắt đầu xuất hiện từ cuối thập niên 1920. Phương thức sản xuất hàng loạt tiên tiến đã dẫn đến tình trạng dư cung trong nhiều ngành công nghiệp. Nhu cầu tiêu dùng không theo kịp, buộc các nhà sản xuất phải giảm giá thành sản phẩm, kéo theo sự sụt giảm lợi nhuận và giá cổ phiếu của các công ty này.
Thêm vào đó, chính sách tăng thuế nhập khẩu của Mỹ nhằm bảo vệ ngành nông nghiệp trong nước, vốn đang chịu áp lực từ sự phục hồi của châu Âu sau chiến tranh, đã gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ thương mại quốc tế. Hoạt động trao đổi hàng hóa toàn cầu giảm sút đáng kể, giáng một đòn mạnh vào thị trường chứng khoán.
Những dấu hiệu ban đầu của sự sụp đổ
Đến tháng 9 năm 1929, vụ bê bối gian lận của nhà tài chính người Anh Clarence Hatry đã gây chấn động sàn chứng khoán London, đồng thời tạo ra một làn sóng lo ngại lớn trong tâm lý các nhà đầu tư Mỹ. Đây được xem là một trong những tín hiệu cảnh báo quan trọng nhất.
Vào đầu tháng 10, bong bóng đầu cơ trên thị trường chứng khoán Mỹ ngày càng trở nên rõ nét. Các nhà đầu tư bắt đầu cảm thấy bất an và tiến hành bán tháo cổ phiếu, khiến giá tiếp tục lao dốc. Các công ty chứng khoán buộc phải yêu cầu ký quỹ bổ sung (call margin) đối với những nhà đầu tư đã vay ký quỹ nhưng không còn đủ tỷ lệ duy trì. Điều này càng làm tăng áp lực bán và đẩy giá cổ phiếu xuống thấp hơn nữa, tạo tiền đề cho chuỗi ngày khủng hoảng sắp tới.
Chuỗi ngày khủng hoảng và sự sụp đổ của Phố Wall
“Ngày thứ Năm Đen tối” (24/10/1929) – Khởi đầu của sự hoảng loạn
Ngày 24/10/1929, được mệnh danh là “Ngày thứ Năm Đen tối”, thị trường chứng khoán Phố Wall chứng kiến các chỉ số lao dốc một cách chóng mặt. Gần 13 triệu cổ phiếu đã bị bán ra trong cơn hoảng loạn chưa từng có. Mặc dù các công ty chứng khoán và ngân hàng lớn đã nỗ lực can thiệp để ổn định thị trường, nhưng mọi cố gắng đều không thành công. Sự hoảng loạn đã lan rộng, báo hiệu một giai đoạn đầy biến động phía trước.
“Ngày thứ Hai Đen tối” (28/10/1929) – Áp lực bán tháo gia tăng
Thứ Hai tuần sau đó, ngày 28/10, tiếp tục là một ngày tồi tệ đối với thị trường. Chỉ số Dow Jones giảm thêm 13% với hơn 9 triệu cổ phiếu được bán ra. Nhiều nhà đầu tư phải đối mặt với khoản nợ khổng lồ từ các giao dịch ký quỹ và buộc phải rút khỏi thị trường bằng mọi giá, khiến áp lực bán càng thêm trầm trọng.
“Ngày thứ Ba Đen tối” (29/10/1929) – Đỉnh điểm của sự sụp đổ
Chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones (DJIA) giai đoạn 1925 – 1935
Đến thứ Ba, ngày 29/10/1929, thị trường chứng khoán Phố Wall sụp đổ hoàn toàn. Bất chấp những nỗ lực tuyệt vọng của các nhà đầu tư nhằm tìm kiếm người mua, một số cổ phiếu thậm chí không thể giao dịch được ở bất kỳ mức giá nào. Trong ngày này, khối lượng giao dịch kỷ lục 16,4 triệu cổ phiếu đã được thực hiện, và chỉ số DJIA tiếp tục giảm thêm 12% so với ngày trước đó. Tổng cộng, các nhà đầu tư đã mất hơn 14 tỷ USD chỉ trong một ngày, đánh dấu một trong những thảm họa tài chính lớn nhất lịch sử.
Hậu quả sâu rộng của Ngày thứ Ba Đen tối
Ảnh hưởng của Ngày thứ Ba đen tối
Sự sụp đổ của thị trường chứng khoán năm 1929 không phải là nguyên nhân duy nhất gây ra Đại suy thoái, nhưng nó đã đóng vai trò như một chất xúc tác mạnh mẽ, đẩy nhanh và làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Sự kiện này đã chấm dứt kỷ nguyên tăng trưởng vượt bậc và gây ra những hệ lụy kinh tế – xã hội thảm khốc trên diện rộng.
Trong vòng hai năm sau đó, khoảng 4.300 ngân hàng đã phải đóng cửa. Người dân, lo sợ về khả năng thanh khoản, đồng loạt rút tiền gửi, khiến dự trữ của các ngân hàng cạn kiệt. Hàng loạt công ty phá sản cũng góp phần đẩy hệ thống ngân hàng vào cảnh đổ vỡ. Sức mua của người dân giảm mạnh, dẫn đến hoạt động sản xuất kinh doanh đình trệ. Sản lượng công nghiệp sụt giảm tới 45%, và ước tính khoảng 50 triệu người trên toàn cầu rơi vào tình trạng thất nghiệp. Tình hình kinh tế khó khăn đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình và bất ổn xã hội ngày càng dày đặc.
Bài học từ sự kiện lịch sử
Ngày thứ Ba Đen tối và cuộc Đại suy thoái năm 1929 đã để lại vô số mất mát về kinh tế và xã hội cho nhiều quốc gia trên thế giới. Đây là một trong những thời điểm đen tối nhất trong lịch sử tài chính, cung cấp những bài học sâu sắc và đắt giá cho các thế hệ nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách về sau. Sự kiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro, sự minh bạch của thị trường, và vai trò của các chính sách kinh tế trong việc duy trì ổn định hệ thống tài chính toàn cầu.
Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về Ngày thứ Ba Đen tối và những bài học quý giá từ sự kiện này. Để tiếp tục khám phá những câu chuyện tài chính hấp dẫn khác, hãy truy cập Blog của chúng tôi.
