Thị trường chứng khoán ẩn chứa những quy luật bất thành văn, trong đó câu nói “Sell in May and go away” dường như đã trở thành huyền thoại với nhiều nhà đầu tư. Tuy nhiên, liệu quy luật này có thực sự áp dụng được tại Việt Nam và liệu có mang lại cơ hội lợi nhuận đột phá hay không? Hãy cùng Chuyentaichinh khám phá sự thật đằng sau chiến lược giao dịch theo mùa này.
“Sell in May and go away” là một trong những câu nói quen thuộc, vang vọng trong giới tài chính, đặc biệt là thị trường chứng khoán. Vậy thực hư về hiệu ứng “Sell in May” này là gì? Nó tác động đến thị trường như thế nào và liệu đây có phải là một chiến lược đầu tư đáng tin cậy để mang lại lợi nhuận?
Sell in May là gì?
“Sell in May and go away” có thể hiểu đơn giản là: Bán cổ phiếu vào tháng 5 và tạm thời rời khỏi thị trường. Đây là một chiến thuật đầu tư nổi tiếng, hình thành dựa trên quan sát lịch sử cho thấy thị trường chứng khoán thường có xu hướng hoạt động kém hiệu quả trong giai đoạn từ tháng 5 đến cuối tháng 10 hàng năm. Theo quan điểm này, các nhà đầu tư thường có xu hướng thoái vốn khỏi thị trường vào tháng 5 và chỉ quay trở lại khi tháng 11 đến.
Tuy nhiên, tại Việt Nam, hiệu ứng này chưa thực sự thể hiện rõ ràng như ở các thị trường phát triển. Điều này có thể do một số yếu tố đặc thù của thị trường trong nước như việc chưa cho phép bán khống, cùng với các quy định giới hạn biên độ biến động giá, làm giảm mức độ ảnh hưởng của tâm lý giao dịch theo mùa.
Nguồn gốc của Sell in May
Thuật ngữ “Sell in May” có nguồn gốc từ thế kỷ 17 tại Anh, gắn liền với các hoạt động xã hội và đời sống của giới quý tộc thời bấy giờ. Câu nói đầy đủ là “Sell in May and Go Away, and come on back on St. Leger’s Day”, bắt nguồn từ cuộc đua ngựa St. Leger Stakes – một trong những cuộc đua danh giá nhất nước Anh. Ban đầu, câu nói này khuyến khích giới quý tộc và các nhà đầu tư bán cổ phiếu vào tháng 5 để tận hưởng kỳ nghỉ hè dài, sau đó quay lại thị trường sau Lễ thánh Leger (thường diễn ra vào tháng 9).
Khi nền kinh tế Mỹ mới hình thành và chịu ảnh hưởng lớn từ Anh, một số nhà đầu tư cũng áp dụng chiến lược này. Tại Mỹ, giai đoạn “đi nghỉ” thường được tính từ cuối tháng 5 (thời điểm diễn ra ngày Lễ Tưởng niệm – Memorial Day) đến cuối tháng 9 (ngày Lễ Lao động – Labor Day). Trong hơn nửa thế kỷ qua, chiến lược đầu tư này đã trở nên ngày càng phổ biến và được nhiều nhà đầu tư trên thế giới quan tâm.
Lợi ích và hạn chế của Sell in May
Lợi ích của hiệu ứng Sell in May
Nhiều nghiên cứu và số liệu thống kê đã chỉ ra rằng “Sell in May” không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên mà thường xuyên xảy ra trên các thị trường lớn:
- Kể từ năm 1990, chỉ số S&P500 của Mỹ tăng trung bình khoảng 2% từ tháng 5 đến tháng 10, thấp hơn đáng kể so với mức tăng trung bình khoảng 7% từ tháng 11 đến tháng 4 (theo thống kê của Fidelity).
- Đối với chỉ số Dow Jones, thống kê từ năm 1950 đến 2013 cho thấy, trong khoảng thời gian của hiệu ứng này (tháng 5-tháng 10), chỉ số chỉ tăng khoảng 0,3%, trong khi từ tháng 11 đến tháng 4, mức tăng trung bình là 7,5% (theo Forbes).
Trong giai đoạn thị trường ảm đạm hoặc có xu hướng đi xuống, những dấu hiệu giảm điểm có thể trở thành cơ hội quý giá để các nhà đầu tư dài hạn tích lũy cổ phiếu với mức giá hấp dẫn hơn.
Hạn chế của hiệu ứng Sell in May
Mặc dù hiện tượng này đã xuất hiện nhiều lần trong quá khứ, “Sell in May” vẫn tồn tại nhiều điểm hạn chế và không phải lúc nào cũng đúng:
- Không đúng với tất cả thị trường: Điển hình là tại thị trường chứng khoán Trung Quốc, chỉ số CSI 300 đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng khoảng 20% từ tháng 5 đến tháng 10 trong giai đoạn 2017-2020. Tại Việt Nam, hiệu ứng này cũng không quá rõ ràng. Trong 22 năm qua, Vn-Index có 13/22 lần giảm trong tháng 5 với mức giảm trung bình 3,1%, nhưng cũng có 9/22 lần tăng với mức tăng trung bình 4,67%. Điều này cho thấy sự biến động và thiếu nhất quán.
- Không thể dự đoán các yếu tố bất ngờ: Thị trường chứng khoán luôn chịu ảnh hưởng bởi các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội không lường trước được. Ví dụ rõ ràng nhất là vào năm 2020, chỉ số S&P500 đã giảm tới 34% trong 5 tuần vào tháng 2 và tháng 3 do đại dịch Covid-19 bùng phát, sau đó chỉ phục hồi 12,4% từ tháng 5 đến tháng 10, hoàn toàn đi ngược lại kỳ vọng của hiệu ứng “Sell in May”.
- Chi phí cơ hội cao: Nếu nhà đầu tư áp dụng chiến lược “Sell in May” mà thị trường lại không diễn biến như dự kiến (tức là vẫn tăng trưởng trong giai đoạn này), họ sẽ phải đối mặt với chi phí cơ hội rất lớn. Việc bán cổ phiếu và sau đó mua lại với giá cao hơn trong tương lai có thể làm giảm đáng kể lợi nhuận hoặc thậm chí gây thua lỗ.
Cách đầu tư áp dụng chiến thuật Sell in May hiệu quả
Thay vì mù quáng tuân theo một chiến lược mang tính chu kỳ, các nhà đầu tư thông thái cần có cách tiếp cận linh hoạt và phù hợp với tình hình thị trường cũng như mục tiêu cá nhân. Dưới đây là một số gợi ý để áp dụng chiến thuật “Sell in May” một cách hiệu quả và có trách nhiệm:
Cơ cấu danh mục đầu tư
Thay vì bán hết và rút hoàn toàn khỏi thị trường, nhà đầu tư có thể cân nhắc tái cơ cấu danh mục của mình. Điều này bao gồm việc đa dạng hóa đầu tư vào các ngành hoặc sản phẩm ít bị ảnh hưởng bởi biến động theo mùa, chẳng hạn như các cổ phiếu phòng thủ, trái phiếu, hoặc các quỹ đầu tư có chiến lược ổn định. Việc chuyển dịch từ các tài sản rủi ro cao sang tài sản an toàn hơn có thể giúp giảm thiểu rủi ro trong giai đoạn thị trường được cho là yếu kém.
Xác định rõ chiến lược đầu tư
Mỗi nhà đầu tư cần hiểu rõ bản thân thuộc trường phái đầu tư nào: đầu tư giá trị, đầu tư tăng trưởng, hay đầu tư dài hạn an toàn. Mỗi trường phái sẽ có những chiến lược khác nhau để đối phó với hiệu ứng “Sell in May”.
- Nếu bạn là nhà đầu tư dài hạn hoặc đầu tư vào những kênh an toàn, hiệu ứng “Sell in May” có thể không ảnh hưởng nhiều đến quyết định của bạn. Như một giáo sư kinh tế Mỹ từng đoạt giải Nobel đã nói: “Đầu tư giống như xà phòng, bạn càng chạm vào nó, nó càng nhỏ lại” – ý nói việc giao dịch quá nhiều có thể làm hao mòn lợi nhuận.
- Đối với nhà đầu tư ngắn hạn, việc thay đổi danh mục sang các tài sản ít biến động hơn hoặc tạm thời rời bỏ thị trường có thể là lựa chọn hợp lý để tránh những thiệt hại tiềm ẩn.
Giảm giao dịch và dự trữ tiền mặt
Vì không có sự chắc chắn tuyệt đối về việc “Sell in May” sẽ diễn ra mỗi năm, nhà đầu tư nên xem xét giảm tần suất giao dịch và tăng cường dự trữ tiền mặt. Việc giữ khoảng 30% tiền mặt trong tài khoản có thể giúp bạn chủ động đối phó với những tình huống bất ngờ xảy ra. Số tiền này không chỉ giúp bạn có thể mua các cổ phiếu tăng trưởng ở mức giá thấp khi thị trường điều chỉnh mà còn có thể cân nhắc đầu tư vào các công cụ tài chính phái sinh, nơi có thể duy trì lợi nhuận ngay cả khi thị trường chung đi xuống.
Trên đây là những phân tích chi tiết về hiệu ứng “Sell in May and Go Away” trong đầu tư. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp các nhà đầu tư có cái nhìn sâu sắc hơn, từ đó đưa ra quyết định giao dịch một cách hiệu quả và tỉnh táo nhất, phù hợp với mục tiêu tài chính của bản thân.
Những phân tích trên đây đã làm rõ hơn về hiệu ứng “Sell in May”, liệu nó là huyền thoại hay một chiến lược kiếm lời khủng. Để tìm hiểu sâu hơn về các chiến lược đầu tư hiệu quả, bạn có thể khám phá thêm tại Blog.
