Trong thế giới tài chính, việc thấu hiểu biến động giá là chìa khóa để nhà đầu tư đưa ra quyết định sáng suốt. Biểu đồ Point and Figure, dù không còn quá phổ biến, vẫn là một công cụ hữu ích giúp nhận diện xu hướng thị trường bằng cách tập trung duy nhất vào diễn biến giá. Khám phá ngay cách Chuyentaichinh giúp bạn làm chủ công cụ phân tích độc đáo này.
Biểu đồ Point and Figure (P&F) là một công cụ phân tích kỹ thuật độc đáo, giúp nhà đầu tư hình dung mối quan hệ giữa cung và cầu trên thị trường tài chính, từ đó nắm bắt sự tương quan giữa người mua và người bán tại các mức giá khác nhau. Dù không còn phổ biến như các loại biểu đồ hiện đại, P&F vẫn mang lại cái nhìn sâu sắc về hành động giá và xu hướng thị trường. Bài viết này sẽ đi sâu vào khái niệm, đặc điểm và cách ứng dụng biểu đồ Point and Figure trong phân tích tài chính.
Biểu đồ Point and Figure là gì?
Point and Figure, hay còn gọi là biểu đồ caro, là một dạng biểu đồ được sử dụng trong phân tích kỹ thuật để ghi lại các biến động giá trên thị trường tài chính. Điểm đặc biệt của P&F là nó không sử dụng các trục thời gian hay khối lượng giao dịch, mà chỉ tập trung hoàn toàn vào sự thay đổi của giá.
Biểu đồ P&F được xây dựng bằng hai ký hiệu chính: “X” và “O”.
- Ký hiệu “X”: Đại diện cho lực cầu mạnh, cho thấy giá đang tăng.
- Ký hiệu “O”: Đại diện cho lực cung mạnh, cho thấy giá đang giảm.
Khi lực cầu vượt cung, giá sẽ tăng và tạo ra một cột các ký hiệu “X” trên biểu đồ. Ngược lại, khi lực cung vượt cầu, giá sẽ giảm và tạo ra một cột các ký hiệu “O”. Sự chuyển đổi giữa các cột X và O thể hiện sự thay đổi trong động lực thị trường, từ đó giúp nhà đầu tư xác định các xu hướng chính, mức hỗ trợ và kháng cự quan trọng. Mặc dù có phần cổ điển, P&F vẫn là một công cụ hữu ích để loại bỏ nhiễu giá và tập trung vào các biến động có ý nghĩa.
Đặc điểm nổi bật của biểu đồ Point and Figure
Biểu đồ Point and Figure sở hữu những đặc tính riêng biệt, giúp nó trở thành một công cụ phân tích kỹ thuật hữu ích:
Không có trục thời gian
Khác với hầu hết các biểu đồ phân tích kỹ thuật khác (như biểu đồ nến hay biểu đồ đường), Point and Figure không có trục thời gian nằm ngang. Thay vào đó, biểu đồ này chỉ tập trung vào sự thay đổi về giá. Các cột X và O chỉ xuất hiện khi giá dịch chuyển đủ lớn theo một hướng nhất định, giúp loại bỏ yếu tố thời gian và tập trung hoàn toàn vào biến động giá thực tế.
Quy tắc đảo chiều 3 ô vuông
Đây là một trong những quy tắc cốt lõi của biểu đồ P&F. Biểu đồ chỉ thay đổi hướng đi (từ cột X sang cột O hoặc ngược lại) khi giá di chuyển ít nhất 3 ô vuông theo chiều ngược lại so với xu hướng hiện tại. Điều này có nghĩa là mỗi cột trên biểu đồ P&F sẽ luôn có ít nhất 3 ký tự X hoặc O. Quy tắc này giúp lọc bỏ những biến động giá nhỏ (nhiễu thị trường) và chỉ tập trung vào các chuyển động giá có ý nghĩa, làm nổi bật các xu hướng và điểm đảo chiều quan trọng.
Thang đo semi-log
Thang đo semi-log là một phương pháp biểu thị dữ liệu trên biểu đồ, trong đó trục tung (trục giá) được chia theo tỷ lệ logarit, thay vì tuyến tính. Điều này có nghĩa là khoảng cách giữa các đơn vị giá trị nhỏ sẽ gần nhau hơn, trong khi khoảng cách giữa các đơn vị giá trị lớn sẽ xa hơn. Việc sử dụng thang đo semi-log giúp làm rõ và tăng cường hiển thị các dữ liệu có sự chênh lệch lớn, giữ cho biểu đồ cân đối và dễ hiểu, đặc biệt khi phân tích các tài sản có biến động giá rộng trong thời gian dài.
Tín hiệu rõ ràng
Một ưu điểm lớn của biểu đồ Point and Figure là khả năng cung cấp các tín hiệu giao dịch một cách rõ ràng và trực quan. Các tín hiệu mua hoặc bán thường được biểu thị dưới dạng các mô hình caro cụ thể, dễ dàng nhận diện. Ví dụ, khi một cột X mới được tạo ra và vượt qua mức giá cao nhất của cột X trước đó, đây có thể là tín hiệu mua. Ngược lại, một cột O mới thấp hơn mức giá thấp nhất của cột O trước đó có thể báo hiệu tín hiệu bán.
Dễ nhận biết mức kháng cự và hỗ trợ
Do biểu đồ P&F biểu thị sự thay đổi mức giá trên các ô vuông đều nhau, việc xác định các mức hỗ trợ và kháng cự trở nên đơn giản và tiện lợi hơn cho nhà đầu tư. Các vùng giá mà tại đó các cột X hoặc O dừng lại và đảo chiều nhiều lần thường là những mức hỗ trợ (khi giá giảm và bật lên) hoặc kháng cự (khi giá tăng và bị chặn lại) quan trọng.
Dễ tính toán mục tiêu và điểm dừng
Đối với mỗi tín hiệu phá vỡ mức giá (breakout) được tạo ra trên biểu đồ P&F, nhà đầu tư có thể dễ dàng tính toán các mục tiêu giá tiềm năng và các điểm dừng lỗ (stop-loss) tương ứng. Có nhiều phương pháp được phát triển để ước tính mục tiêu giá dựa trên chiều rộng của các mô hình tích lũy hoặc phân phối trên biểu đồ P&F.
Các biến trong biểu đồ Point and Figure
Mặc dù biểu đồ Point and Figure không yêu cầu nhà đầu tư phải thực hiện nhiều phép tính phức tạp, nhưng để xây dựng biểu đồ này, cần xác định ít nhất hai biến số quan trọng:
- Kích thước hộp (Box Size): Đây là giá trị cụ thể mà giá cần di chuyển để tạo ra một ký hiệu X hoặc O mới. Kích thước hộp có thể được xác định bằng một số tiền cố định (ví dụ: 1 USD) hoặc một tỷ lệ phần trăm nhất định của giá hiện tại (ví dụ: 3%). Kích thước hộp càng nhỏ, biểu đồ càng nhạy cảm với biến động giá.
- Lượng đảo chiều (Reversal Amount): Yếu tố này xác định mức độ thay đổi giá cần thiết để biểu đồ chuyển từ cột X sang cột O hoặc ngược lại. Thông thường, lượng đảo chiều được đặt bằng 3 lần kích thước hộp. Ví dụ, nếu kích thước hộp là 3 USD, thì lượng đảo chiều sẽ là 9 USD. Điều này củng cố quy tắc đảo chiều 3 ô vuông, giúp lọc bỏ những biến động nhỏ không đáng kể.
Ngoài ra, nhà đầu tư có thể có một biến tùy chọn khác là việc sử dụng giá cao và thấp (High/Low prices) hoặc chỉ sử dụng mức giá đóng cửa (Closing prices) để xây dựng biểu đồ. Sử dụng giá cao và thấp sẽ tạo ra nhiều ký hiệu X và O hơn, phản ánh chi tiết hơn các biến động trong phiên. Ngược lại, sử dụng giá đóng cửa sẽ tạo ra ít ký hiệu hơn, tập trung vào xu hướng dài hạn và ít bị ảnh hưởng bởi những biến động ngắn hạn.
Các đường xu hướng (Trendline) chính trong biểu đồ Caro
Trong biểu đồ Point and Figure, các đường xu hướng (trendline) đóng vai trò quan trọng trong việc xác định hướng đi của thị trường và các điểm đảo chiều tiềm năng. Chúng thường được hình thành khi một xu hướng ban đầu bị phá vỡ bởi tín hiệu mua hoặc bán. Ngay sau khi xu hướng bị phá vỡ, một đường xu hướng mới sẽ được vẽ từ đáy hoặc đỉnh gần nhất mà không cần chờ đợi sự hình thành của các đỉnh hoặc đáy thứ hai, thứ ba. Dưới đây là 04 đường xu hướng chính trong biểu đồ Caro:
Đường hỗ trợ tăng (Bullish Support Line)
Đây là một đường xu hướng chính, không bị ảnh hưởng bởi việc hình thành các đáy và đỉnh phụ, mang tính khách quan cao. Đường hỗ trợ tăng được vẽ từ đáy của đồ thị và chạy hướng lên với góc 45 độ. Nó đóng vai trò là mức hỗ trợ, cho thấy xu hướng tăng giá đang diễn ra mạnh mẽ và giá có khả năng bật lên khi chạm đường này.
Đường hỗ trợ giảm (Bearish Support Line)
Đường hỗ trợ giảm là một đường xu hướng phụ, có chức năng giới hạn sự giảm giá quá sâu trong một xu hướng giảm. Đường này được xác định bằng cách lấy các tín hiệu bán đầu tiên phá vỡ đường xu hướng tăng và được vẽ từ đáy của cột O (màu đỏ) nằm ở phía bên phải. Nó giúp nhà đầu tư nhận diện các vùng giá mà tại đó áp lực bán có thể tạm thời chững lại.
Đường kháng cự giảm (Bearish Resistance Line)
Đường kháng cự giảm thể hiện sức mạnh của một xu hướng giảm giá. Đường này được vẽ từ đỉnh của đồ thị và đi xuống một góc 45 độ. Nó hoạt động như một mức kháng cự, cho thấy giá khó có thể vượt qua và có xu hướng giảm tiếp khi chạm vào đường này, phản ánh áp lực bán mạnh mẽ trên thị trường.
Đường kháng cự tăng (Bullish Resistance Line)
Đường kháng cự tăng là một đường xu hướng phụ, mang ý nghĩa ước lượng sức mạnh cản trở trong một xu hướng tăng của giá. Đường này được vẽ dựa vào cột X ở phía dưới của cột giảm O, sau khi giá đã tạo ra tín hiệu mua đầu tiên và phá vỡ đường kháng cự giảm nằm ở trước đó. Nó giúp nhà đầu tư đánh giá mức độ khó khăn mà giá phải đối mặt để tiếp tục đà tăng.
Hạn chế của biểu đồ Caro
Mặc dù có nhiều ưu điểm trong việc lọc nhiễu giá và cung cấp tín hiệu rõ ràng, biểu đồ Point and Figure vẫn tồn tại một số hạn chế nhất định mà nhà đầu tư cần lưu ý:
- Thông tin hạn chế: Biểu đồ P&F tập trung vào biến động giá nhưng lại bỏ qua thông tin về thời gian và khối lượng giao dịch. Điều này có thể khiến nhà đầu tư thiếu cái nhìn toàn diện về bối cảnh thị trường so với các kỹ thuật biểu đồ khác như biểu đồ nến, vốn cung cấp thông tin chi tiết về tâm lý thị trường trong từng khung thời gian.
- Phản ứng chậm với thay đổi giá: Do quy tắc đảo chiều 3 ô vuông, biểu đồ P&F chỉ ghi nhận các biến động giá lớn có ý nghĩa. Điều này có thể khiến nó phản ứng chậm hơn với những thay đổi giá đột ngột hoặc các tín hiệu đảo chiều nhanh chóng so với các biểu đồ khác. Nhà đầu tư có thể bỏ lỡ các cơ hội giao dịch ngắn hạn.
- Tính chủ quan: Việc lựa chọn kích thước hộp (box size) và lượng đảo chiều (reversal amount) cho biểu đồ P&F mang tính chủ quan. Các cài đặt khác nhau có thể dẫn đến các biểu đồ và tín hiệu khác nhau, gây ra sự không nhất quán trong phân tích giữa các nhà giao dịch. Điều này đòi hỏi người sử dụng phải có kinh nghiệm và hiểu rõ về cách điều chỉnh các biến số này để phù hợp với từng loại tài sản và chiến lược giao dịch.
Mục tiêu chính của biểu đồ Point and Figure là xác định những điểm thay đổi quan trọng giữa lực cung và lực cầu trên thị trường, vốn là nguyên nhân tạo ra những cú phá ngưỡng giá đáng kể. Những thay đổi này có thể dẫn đến các biến động giá lớn trong tương lai. Tuy nhiên, do những hạn chế đã nêu, nhà đầu tư nên kết hợp biểu đồ P&F với các công cụ phân tích khác và luôn bám sát dòng chảy dữ liệu của thị trường. Việc sử dụng thêm các dạng biểu đồ phổ biến khác như biểu đồ đường (line chart), biểu đồ thanh (bar chart) hay biểu đồ nến (candlestick chart) sẽ giúp có cái nhìn đa chiều và đưa ra quyết định giao dịch hiệu quả hơn.
Biểu đồ Point and Figure có bị lãng quên?
Biểu đồ Point and Figure không hoàn toàn bị lãng quên, nhưng mức độ phổ biến của nó đã giảm đáng kể so với trước đây.
Vào đầu thế kỷ 20, biểu đồ P&F từng là một trong những công cụ phân tích kỹ thuật được sử dụng rộng rãi và rất phát triển. Các nhà phân tích thời bấy giờ đánh giá cao khả năng lọc nhiễu và làm nổi bật các xu hướng giá chính của nó.
Tuy nhiên, vào những năm 1970 và sau đó, sự ra đời và phát triển của các loại biểu đồ khác như biểu đồ đường, biểu đồ thanh và đặc biệt là biểu đồ nến Nhật đã dần thay thế vị trí của P&F. Các loại biểu đồ mới này thường dễ đọc hơn, trực quan hơn và cung cấp nhiều thông tin hơn về diễn biến giá (bao gồm giá mở cửa, đóng cửa, cao nhất, thấp nhất trong một khoảng thời gian cụ thể), cũng như thông tin về khối lượng giao dịch.
Do đó, biểu đồ P&F dần trở nên ít được sử dụng hơn trong cộng đồng nhà đầu tư đại chúng. Mặc dù vậy, một bộ phận các nhà phân tích kỹ thuật và nhà giao dịch vẫn coi trọng và sử dụng biểu đồ này. Họ nhận thấy P&F có khả năng thể hiện xu hướng giá một cách rõ ràng, giúp họ tập trung vào hành động giá cốt lõi mà không bị phân tâm bởi các biến động nhỏ hay yếu tố thời gian. Đối với những người tìm kiếm sự đơn giản và trực quan trong việc xác định các vùng hỗ trợ, kháng cự và mục tiêu giá, Point and Figure vẫn là một công cụ phân tích giá trị.
Hy vọng những thông tin trên đã cung cấp cái nhìn tổng quan và hữu ích về biểu đồ Point and Figure, giúp bạn có thêm kiến thức để áp dụng vào quá trình phân tích và giao dịch trên thị trường tài chính.
Để hiểu sâu hơn về các chiến lược giao dịch hiệu quả với biểu đồ Point and Figure và khám phá thêm nhiều nội dung phân tích tài chính chuyên sâu khác, hãy ghé thăm Blog của chúng tôi.
